Yangın Tahliye Planı Çizimi

Yangın tahliye planı nedir, ne gerektiriyor?

• Yönetmeliğin istediği unsurlar: ekipman, kaçış yolu, toplanma yeri, uyarı sistemi
• Kat başına ayrı sayfa · 1/50 veya 1/100 ölçek
• A3 boyut, asılmaya hazır baskı düzeni
• Acil durum ekiplerindeki destek elemanlarının adı, unvanı ve iletişim bilgileri
• Mimarlar Odası’na kayıtlı mimar imzası ve kaşesi
• Taslak onayınızdan sonra final teslim

Yangın tahliye planı ile kroki arasındaki fark

Kroki, mekânın genel ölçekli yerleşimini gösterir ve çoğunlukla ruhsat dosyasının temel ekidir. Yangın tahliye planı ise aynı yerleşimin üzerine güvenlik katmanını ekler: kaçış yönleri, çıkış kapıları, söndürücü ve alarm konumları, toplanma yeri. Bazı kurumlar ve kullanıcılar bu belgeye “yangın krokisi”, “yangın kaçış krokisi” ya da “acil durum krokisi” de diyor; kastedilen aynı plan.

İkisi aynı ölçümden birlikte çıkarılabilir: mekâna bir kez gelinir, hem ruhsat krokiniz hem asılmaya hazır tahliye planınız aynı ölçüden hazırlanır. Ruhsat krokisinin ne olduğunu ayrıntılı anlatan yazımız: İşyeri Açma Ruhsatı İçin Kroki Nedir?

Nasıl hazırlanıyor?

Önce mekânda yerinde ölçü alınır ve ölçekli kat planı çıkarılır. Ardından kaçış rotaları, çıkışlar ve yangın ekipmanının konumları plana işlenir; lejant, kuzey yönü ve ölçek eklenir. Yangın tahliye planını 81 ilde çiziyoruz. İstanbul’da kaçış yolları, yangın ekipmanı ve toplanma yerini yerinde kendimiz tespit ediyoruz; diğer illerde mimari projeniz ya da mekânın ölçüleri elinizdeyse plana işliyoruz. Taslağı onayınıza sunar, onaydan sonra finali teslim ederiz.

Planda tam olarak ne gösteriliyor?

• Yangın tüpü ve yangın dolabı
• Yangın ihbar butonu
• Duman dedektörü
• Acil çıkış kapıları
• Kaçış yönü okları
• Kaçış yönlendirme tabelaları
• “Şu an buradasınız” işareti
• Toplanma yeri
• Acil durum telefonları
• İlk yardım malzemelerinin yeri
• Elektrik ve gaz kesim noktaları, vanalar
• Özel risk taşıyan bölümler (kimyasal, parlama, patlama)
• Destek elemanlarının adı, unvanı ve iletişim bilgisi
• Yangın söndürücü kullanma talimatı

Hangi işletmelerde isteniyor?

Yönetmeliğe göre acil durum planı tüm işyerleri için hazırlanır ve tahliye planı bu planın parçasıdır. Tatbikat en geç yılda bir yapılır ve sonucuna göre plan gözden geçirilir. Uygulamada en sık özel öğretim kurumları ve anaokulları, sağlık kuruluşları, ofisler, mağazalar, imalathaneler ve depolarda karşımıza çıkıyor. İtfaiye ve kurum denetimlerinde planın asılı olup olmadığı kontrol edilir.

Teslim paketinde ne çıkıyor?

• A3 ölçekli PDF — asılmaya hazır
• Her kat için ayrı sayfa
• Mimar imzalı ve kaşeli çıktı
• Kurum düzeltme isterse ücretsiz revize

Tahliye planı sembolleri ve lejant

Plan, okunmadan anlaşılmak zorunda. Panik anında kimse yazı okumaz; bu yüzden her unsur sembolle gösterilir ve sayfanın altındaki lejantta ne anlama geldiği yazılır. Renk mantığı sabittir: yeşil kaçış ve güvenlik, kırmızı yangın söndürme ekipmanı.

Kırmızı grup — yangınla mücadele

• Yangın söndürme tüpü
• Yangın dolabı (hortum)
• Yangın ihbar butonu
• Duman dedektörü

Yeşil grup — kaçış ve güvenlik

• Acil çıkış kapısı
• Kaçış yönü okları — en yakın çıkışa göre yönlendirir
• Kaçış yönlendirme tabelası
• Toplanma yeri

Konum işareti

Planın en kritik ögesi “şu an buradasınız” işaretidir ve her nüshada farklı yerde durur. Plan hangi duvara asılacaksa, işaret o noktaya konur. Aynı planı çoğaltıp iki ayrı koridora asmak bu yüzden yanlıştır — okuyan kişi kendini yanlış yerde sanır. Biz bu sebeple planı asacağınız noktayı çizimden önce soruyoruz.

Toplanma yeri: en sık atlanan madde

Yönetmelik planda toplanma yerinin gösterilmesini istiyor, ama pratikte en çok atlanan unsur bu. Sebebi basit: diğer her şey binanın içinde, toplanma yeri dışarıda. Kat planını çizen kişi binadan çıkmayı unutuyor.

Toplanma yeri, tahliye sonrası herkesin sayılacağı noktadır. Seçilirken binadan yeterince uzak, itfaiye aracının yolunu kapatmayacak ve cam cephe altında olmayan bir alan olmasına dikkat edilir. Plana yalnızca sembolü değil, oraya nasıl gidileceği de işlenir.

Denetimde eksik çıkarsa plan yenilenir. Elinizde toplanma yeri işaretlenmemiş bir plan varsa — kim çizmiş olursa olsun — bize gönderin, bakalım.

Yangın kaçış planı nasıl çizilir? Kendim çizebilir miyim?

Plan altı adımda çıkar:

1. Ölçekli kat planı — mekânın gerçek ölçüleriyle, 1/50 veya 1/100 ölçekte.
2. Kaçış yolları ve çıkışlar — her bölümden en yakın çıkışa giden yön, yeşil oklarla.
3. Ekipmanlar — söndürücü, yangın dolabı, alarm butonu kırmızı; ilk yardım dolabı ve acil çıkış yeşil sembolle.
4. “Buradasınız” işareti — planın asılacağı noktaya göre her kopyada ayrı.
5. Toplanma yeri — bina dışındaki güvenli nokta, planda açıkça.
6. Lejant ve baskı düzeni — sembol açıklamaları, acil telefonlar; A3, asılmaya hazır.

Dürüst cevap: çizebilirsiniz. Yönetmelik planı kimin çizeceğine dair bir mimar şartı koymuyor; istediği şey planın doğru ve okunur olması. Kat planını bilen biri, ekipman ve kaçış yollarını üzerine işleyerek bir plan çıkarabilir.

Ücretsiz çizim programı arıyorsanız da bulursunuz. Pratikte iki yerde tıkanıyor:

• Ölçekli kat planı. Programın çizim yapması yetmiyor; altta mekânın gerçek ölçüsü olması gerekiyor. Elinizde güncel bir mimari proje yoksa iş burada duruyor — çoğu binada proje ile mevcut durum tutmuyor
• Baskı düzeni. Plan A3'te asılmaya hazır çıkmalı: solda söndürücü kullanma talimatı ve acil durum telefonları, ortada kat planı, altta lejant. Ekranda düzgün görünen çizim baskıda dağılıyor

Yani soru "çizebilir miyim" değil, "ölçüyü nereden alacağım". Ölçü elinizde varsa deneyin; yoksa zaten mekâna gelinmesi gerekiyor.

Kaç yılda bir yenilenir?

Yönetmeliğin 14. maddesine göre acil durum planı, dolayısıyla tahliye planı, iki durumda yenilenir. Birincisi, işyerinde ya da yakın çevresinde acil durumları etkileyecek bir değişiklik olduğunda:

• Bölme duvar örüldü, kapı yeri değişti, kat yerleşimi değişti
• Yangın dolabı, tüp, ihbar butonu ya da ilk yardım malzemesinin yeri değişti
• Yeni bölüm ya da yeni kat eklendi
• Destek elemanları değişti — adları ve iletişim bilgileri planın üzerinde durur

İkincisi, hiçbir değişiklik olmasa bile süre dolduğunda: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir. Ofis, mağaza ve eğitim kurumlarının çoğu az tehlikeli sınıftadır; işyerinizin sınıfını iş güvenliği uzmanınızdan teyit edin.

Dayanak: İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, md. 11–14 (mevzuat.gov.tr, güncel metin).

Ölçüyü bir kez aldıysak sonraki güncelleme çok daha hızlı çıkıyor; mekâna yeniden gelmemiz çoğu durumda gerekmiyor.

Yangın tahliye planı örneği

Aşağıdakiler teslim ettiğimiz işlerden. Müşteri bilgileri gizlilik gereği maskelenmiştir.