Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi Yerleşim Planı

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde yerleşim planı, diğer kurum türlerinden daha belirleyicidir: kontenjan tek bir orandan değil, uygulayacağınız her destek eğitim programının kendi oda ölçüsünden çıkar. Planı programlarınıza göre kurgulayıp mimar imzalı ve kaşeli teslim ediyoruz.

Başvuruda çizimin neden ıslak imzalı ve kaşeli olması gerektiğini, onayı kimin verebildiğini ve kaşede nelerin arandığını ayrı sayfada anlattık.

Hazırladığımız yerleşim planı örneği

Aşağıdaki çizim MEB’e sunulmuş gerçek bir dosyadan alındı. Kurum türü özel rehberlik ve psikolojik danışma merkezi — rehabilitasyon merkezi değil; ama planın kurulma mantığı aynıdır: bireysel ve grup odaları ayrı ayrı numaralanır, net kullanım alanı yazılır, engelli tuvaleti ve yangın güvenlik holü işaretlenir. Rehabilitasyon merkezinde bu odaların ölçüsü ve kontenjanı, uyguladığınız destek eğitim programına göre belirlenir.

Kurum adı KVKK gereği maskelendi; çizimin geri kalanı teslim edildiği hâliyle duruyor.

Önce binaya bakılır: müstakil bina şartı

Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri müstakil binalarda açılır. Bu, plandan önce gelen bir şarttır — apartman katı ya da iş merkezi içinde bağımsız bölüm için plan çizdirmeden önce binanın bu şartı karşıladığını netleştirin. Ölçüye gelmeden önce sorduğumuz ilk şeylerden biri budur.

Yönetim bölümleri

• Müdür odası — en az 10 m².
• Müdür yardımcısı odası — kontenjanı 100’den fazla olan merkezlerde en az 8 m².
• Öğretmenler odası — 5 öğretmene kadar en az 8 m²; sonraki her öğretmen için 1,5 m².
• Bireyselleştirilmiş eğitim programları geliştirme birimi odası ve görüşme odası — ihtiyaca cevap verecek büyüklükte.
• Tuvalet ve lavabolar — ilk 40 birey ve personele kadar kadın/erkek ayrı birer; 40’tan sonraki her 20 kişi için bir tane daha. Bağımsız engelli tuvaleti yoksa mevcutlardan biri bedensel engelli kullanımına uygun düzenlenir. Diğer kurum türlerinden farklı olarak eşik 60 değil 40’tır.
• Bahçe — isteğe bağlı.

Destek eğitim programına göre oda ölçüleri ve kontenjan

Kontenjan, açacağınız programa göre oda oda hesaplanır:

• Görme yetersizliği — bireysel eğitim odası en az 10 m² (her odaya 1 kontenjan); grup eğitim odası en az 15 m², birey başına 2,5 m², odaya en fazla 10 kontenjan.
• İşitme yetersizliği — bireysel oda en az 10 m² (1 kontenjan); grup odası en az 15 m², birey başına 2,5 m², en fazla 10 kontenjan. Bireysel ve grup eğitim odalarında ses yalıtımı zorunludur — işitme cihazlarının etkin kullanımı ve sınıf akustiği için.
• Zihinsel yetersizlik — bireysel oda en az 10 m² (1 kontenjan); grup odası en az 15 m², birey başına 2,5 m², en fazla 8 kontenjan.
• Dil ve konuşma bozukluğu — bireysel oda en az 10 m² (1 kontenjan); grup odası en az 15 m², birey başına 2,5 m², en fazla 10 kontenjan.
• Otizm spektrum bozukluğu — bireysel oda en az 10 m² (1 kontenjan); grup odası en az 10 m², birey başına 2,5 m², en fazla 4 kontenjan.
• Öğrenme güçlüğü — bireysel oda en az 10 m² (1 kontenjan); grup odası en az 15 m², birey başına 2,5 m², en fazla 10 kontenjan.
• Bedensel yetersizlik — bedensel engelli bireyler destek eğitim salonu en az 20 m², birey başına 10 m², salon kontenjanı 5’ten fazla olamaz.

Uygulama evi

Zihinsel yetersizlik, görme yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu destek eğitim programı uygulayan merkezlerde uygulama evi bulunur: en az 15 m², mutfak ve oturma grubu şeklinde yapılandırılır. Mutfak ve oturma grubu, toplam alan 15 m²’nin altına düşmemek şartıyla ayrı ayrı da düzenlenebilir. Planda tek bir “uygulama evi” yazmak yetmez; iç kurgusu görünmelidir.

Tavan yüksekliği ve hacim

Tavan yüksekliğinin 3 m’den az olmaması esastır. 3 m’nin altındaki binalarda, tavan yüksekliği 2,4 m’den az olmamak şartıyla hacim ölçütü uygulanır: özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde her engelli birey için 7 m³; bedensel engelli bireyler destek eğitim salonlarında her birey için en az 30 m³ hacim düşecek şekilde kontenjan tespit edilir. Bedensel programda hacim, metrekareden daha sık sınırlayıcı olur.

Erişilebilirlik: planda görünmesi gereken şartlar

• Kapı genişliği — bedensel engelli bireyler destek eğitim salonlarının kapıları ile bireysel eğitim odalarından en az birinin kapısı 90 cm’den az olamaz. Bireysel eğitim odalarının kapısı içeriye de açılabilir.
• Koridorlar — tekerlekli sandalyenin rahatlıkla hareket edebileceği genişlikte olur.
• Rampa ve lift — koridor, lavabo, sınıf ve bahçe gibi ortak alanlar tekerlekli sandalye ile dolaşmaya uygun düzenlenir. Rampa eğimi en fazla %6’dır.
• Yönlendirici ve uyarıcı işaretler — merdiven ve rampa başlangıcında zemine yapıştırılır. Merdiven basamaklarında zıt renkli kaymaz şeritler bulunur.
• Braille — görme engelliler destek eğitim programı uygulayan merkezlerde kurum girişi, koridor, derslik, lavabo, tuvalet, yönetim odaları ve varsa asansör kumanda düğmelerindeki yazı ve rakamlar Braille alfabesiyle yazılır.
• Zemin — eğitim odalarının zemini kolay temizlenebilir ve kaymayı önleyen malzemeyle kaplanır.

Planın biçim şartları

Yerleşim planı 35x50 cm veya A3 ebadında kâğıda çizilir ve kurum açılacak her kat için ayrı hazırlanır. Planda binanın arsaya yerleşimi, her katın odalarının krokileri, oda, merdiven ve koridor ölçüleri gösterilir; yangın merdiveni isteniyorsa krokisi eklenir. Planda belirtilen bölümler amaçları dışında kullanılamaz.

Rehabilitasyon merkezi dosyasını geri döndüren beş hata

1. Programa göre değil, ortalama bir oda ölçüsüyle çizim. Otizm grup odası 4, zihinsel 8, görme 10 kontenjanlıdır — tek şablon hepsine uymaz.
2. İşitme programında ses yalıtımının planda gösterilmemesi.
3. Uygulama evinin eksik ya da 15 m²’nin altında olması.
4. Tuvalet eşiğinin 60 sanılması. Bu kurum türünde ilk eşik 40 kişidir.
5. Bedensel programda hacim hesabının atlanması. Birey başına 30 m³ şartı metrekareyi geçersiz kılabilir.

Program ekleme ve kontenjan değişikliği

Merkeze yeni bir destek eğitim programı eklemek istediğinizde oda ölçüleri o programın şartına göre yeniden değerlendirilir ve yerleşim planı yenilenir. Mekânın ölçüsü bizde olduğu için bu iş yeniden ölçüm gerektirmeden ilerler.

Kaynaklar

• 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu
• Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği
• Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi — Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri: MADDE 30 ve 31

Bu belgeyi yalnızca İstanbul’da hazırlıyoruz. Ölçüyü yerinde kendimiz aldığımız için MEB kurumlarında online çalışmıyoruz. Diğer branşlarda 81 ilde hizmet veriyoruz — il listesi ve şehir dışı çalışma biçimi.

İlgili rehber yazıları

Rehabilitasyon merkezi yerleşim planını yalnızca İstanbul’da çiziyoruz

Diğer branşlarda 81 ilde çalışıyoruz, ancak MEB eğitim kurumu başvurusu bunun dışında. İl/İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü denetiminde yerleşim planı ve derslik alan ölçüleri birlikte değerlendirildiği için ölçüyü yerinde kendimiz alıyoruz; bu branşta online çalışmıyoruz. İstanbul genelinde yerinde ölçüm ve aynı gün teslim veriyoruz.