Rehber

Vaziyet Planı Nedir? Kroki ve Rölöveden Farkı

Ruhsat ve başvuru süreçlerinde kroki, rölöve ve vaziyet planı sık sık birlikte anılır ama farklı şeylerdir. Bu rehberde vaziyet planının ne olduğunu ve diğerlerinden farkını açıkladık.

Son güncelleme: 3 Temmuz 2026

Vaziyet planı nedir?

Vaziyet planı, bir yapının parsel içindeki konumunu, komşu yapılarla, bahçeyle, giriş-çıkışlarla ve çevredeki cadde/sokakla ilişkisini kuşbakışı gösteren ölçekli plandır. Yani binanın "arazi üzerindeki yerleşimini" anlatır. Kroki mekânın içini gösterirken, vaziyet planı yapının dışını ve çevresini gösterir.

Vaziyet planında neler bulunur?

• Parsel sınırları ve ölçüleri
• Yapının parsel içindeki konumu ve çekme mesafeleri
• Bina giriş-çıkışları, bahçe, otopark alanları
• Komşu parseller ve çevredeki yollar
• Kuzey yönü ve ölçek

Kroki, rölöve ve vaziyet planı farkı

• Kroki: Mekânın iç yerleşimini (odalar, ölçüler, kullanım amacı) gösteren ölçekli plan.
• Rölöve: Mevcut yapının yerinde ölçülerek plan, kesit ve görünüşlerinin çıkarılması; mevcut durumu kapsamlı belgeler.
• Vaziyet planı: Yapının parsel ve çevre ile ilişkisini gösteren üst ölçekli plan.

Kroki ile rölöve arasındaki farkı ayrıntılı okumak için Rölöve Nedir? Kroki ile Farkı, ölçek kavramı için Ölçekli Kroki Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.

Ne zaman istenir?

Vaziyet planı çoğunlukla yapı ruhsatı, iskan ve bazı işyeri/eczane başvurularında; özellikle bağımsız girişi veya bahçe kullanımı olan yapılarda istenebilir. Başvuracağınız kurum hangi planları talep ettiğini belirtir; biz de gereken kroki, rölöve ve vaziyet planını birlikte hazırlayabiliriz.

Vaziyet planı hangi ölçekte çizilir?

Vaziyet planı, krokiden daha geniş bir alanı gösterdiği için daha küçük ölçekte çizilir. Yaygın kullanım 1/200 ile 1/500 arasındadır; parsel büyüdükçe ölçek küçülür. Kroki 1/50–1/100 aralığındayken vaziyet planının 1/500 olması, ikisinin farklı sorulara cevap vermesindendir: kroki "bu mekânın içi nasıl?" der, vaziyet planı "bu yapı arsanın neresinde?" der.

Ölçek mantığının nasıl okunduğunu ölçekli kroki nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Vaziyet planı nereden alınır?

Üç yol vardır. Yapının onaylı mimari projesi varsa, vaziyet planı çoğunlukla o proje dosyasının içindedir; bina yönetimi veya mal sahibinden istenebilir. Proje bulunamıyorsa belediyenin imar arşivinden talep edilebilir; eski yapılarda dosya eksik çıkabilir. Her ikisi de yoksa vaziyet planı yerinde ölçümle yeniden çizilir: parsel sınırları, yapının konumu, giriş-çıkışlar ve çevre yol ilişkisi ölçülerek aktarılır.

Uygulamada en sık karşılaştığımız durum üçüncüsü. Projesi kayıp yapılarda vaziyet planını, kroki ve gerektiğinde rölöve ölçümüyle birlikte aynı keşifte çıkarıyoruz.

Sağlık birimi ve eczane başvurularında vaziyet planı

Eczane, muayenehane ve poliklinik dosyalarında vaziyet planı çoğu zaman krokinin yanında istenir. Sebebi şu: kroki mekânın içini gösterir ama bağımsız giriş, cephe ve sokak ilişkisi ancak vaziyet planında okunur. Eczanelerde bağımsız giriş şartının belgelenmesinde bu plan belirleyici olur; ayrıntısı için bağımsız giriş ve cephe şartı yazımıza bakabilirsiniz.

Girişte kot farkı varsa rampa ve erişim düzenlemesi de bu planda görünür hale gelir.

Vaziyet planında sık yapılan hatalar

• Kuzey yönü konmaması — yapının yönlenmesi okunamaz, cephe değerlendirmesi yapılamaz.
• Ölçek yazılmaması — çizimdeki mesafelerin gerçekte neye karşılık geldiği belirsiz kalır.
• Komşu parsellerin gösterilmemesi — yapının konumu tek başına anlam taşımaz; çevre ilişkisi istenir.
• Giriş-çıkışların işaretlenmemesi — bağımsız giriş şartı bu bilgi olmadan değerlendirilemez.
• Çekme mesafelerinin yazılmaması — yapının parsel sınırlarına uzaklığı denetlenemez.

Vaziyet planı okurken nelere bakılır?

Elinize bir vaziyet planı geçtiğinde şu sırayla okumak işi kolaylaştırır. Önce kuzey okunu bulun: yapının hangi cepheye baktığını, dolayısıyla gün ışığı ve sokak ilişkisini bu belirler. Ardından ölçeği okuyun; 1/500 bir planda kâğıt üzerindeki 1 cm, arazide 5 metreye karşılık gelir.

Sonra parsel sınırlarını ve yapının bu sınırlara uzaklığını (çekme mesafeleri) inceleyin. Bu mesafeler, yapının imar durumuna uygun konumlandığını gösterir. Son olarak giriş-çıkış oklarını takip edin: bir işletme başvurusunda bağımsız girişin sokakla doğrudan ilişkili olup olmadığı burada okunur.

Bu dört adım, planın eksik olup olmadığını da hızlıca söyler. Kuzey oku veya ölçek yoksa plan büyük olasılıkla dosyanıza kabul edilmeyecektir. Aynı okuma mantığının kroki tarafındaki karşılığı için kroki çizim sembolleri yazımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Vaziyet planı ile kroki aynı şey mi?
Hayır. Kroki mekânın iç yerleşimini gösterir; vaziyet planı ise yapının parsel içindeki konumunu ve çevre yapı/yol ilişkisini gösterir.

Vaziyet planında ne bulunur?
Parsel sınırları, yapının konumu ve çekme mesafeleri, giriş-çıkışlar, bahçe/otopark, komşu parseller, çevredeki yollar, kuzey yönü ve ölçek bulunur.

Vaziyet planını kim hazırlar?
Ölçekli vaziyet planı, kroki ve rölövede olduğu gibi yetkili mimar tarafından, gerektiğinde yerinde ölçümle hazırlanır.

Vaziyet planı her başvuruda zorunlu mu?
Hayır, her dosyada istenmez. Yapı ruhsatı ve iskân işlemlerinde çoğunlukla zorunludur; eczane ve bazı sağlık birimi başvurularında ise bağımsız giriş, cephe ve çevre ilişkisinin belgelenmesi gerektiğinde istenir. Başvuracağınız kurumun evrak listesi belirleyicidir.

Vaziyet planı ile aplikasyon krokisi aynı şey mi?
Hayır. Aplikasyon krokisi, parselin köşe noktalarının koordinatlarını arazide gösteren ve kadastro müdürlüğünce düzenlenen resmî bir belgedir. Vaziyet planı ise yapının parsel içindeki konumunu, çevre yapı ve yollarla ilişkisini gösteren ölçekli mimari çizimdir.

Ücretsiz Teklif Alın   0542 205 72 66